Από την Ελευθερία του Τζόναθαν Φράνζεν


«Λοιπόν, ας αρχίσουμε με το πρόβλημα», είπε ο Γουόλτερ. «Το πρόβλημα είναι ότι κανένας δεν τολμάει να θέσει το θέμα τού υπερπληθυσμού σε εθνικό επίπεδο. Και γιατί όχι; Επειδή το θέμα είναι καταθλιπτικό. Επειδή μοιάζει με μπαγιάτικα νέα. Επειδή, όπως και με την υπερθέρμανση του πλανήτη, δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο όπου δεν υπάρχει αμφιβολία για τις συνέπειες. Κι επειδή ακουγόμαστε σαν ελιτιστές όταν προσπαθούμε να πούμε στους φτωχούς και στους αμόρφωτους να μην κάνουν πολλά παιδιά. Οι μεγάλες οικογένειες είναι αντιστρόφως ανάλογες με το οικονομικό επίπεδο, καθώς και η ηλικία στην οποία τα κορίτσια αρχίζουν να κάνουν μωρά, πράγμα που είναι εξίσου καταστροφικό απ’ την άποψη των αριθμών. Μπορείς να περιορίσεις το ρυθμό αύξησης στο μισό αν απλώς διπλασιάσεις τη μέση ηλικία κατά την οποία οι μανάδες κάνουν το πρώτο τους παιδί, από τα δεκαοχτώ στα τριάντα πέντε. Αυτός είν’ ένας λόγος που οι αρουραίοι αναπαράγονται τόσο πολύ περισσότερο από τις λεοπαρδάλεις – επειδή φτάνουν σε σεξουαλική ωριμότητα πολύ πιο νωρίς».

«Υπάρχει ήδη πρόβλημα μ’ αυτή την αναλογία, βέβαια», είπε ο Κατς.

«Ακριβώς», είπε ο Γουόλτερ. «Είναι πάλι η ελιτίστικη πλευρά. Οι λεοπαρδάλεις είναι “ανώτερο” είδος από τους αρουραίους ή τα κουνέλια. Επομένως αυτό είναι άλλη μια πλευρά του προβλήματος: μετατρέπουμε τους φτωχούς σε τρωκτικά όταν εφιστούμε την προσοχή στους υψηλούς ρυθμούς γεννήσεων και στη χαμηλή ηλικία της πρώτης αναπαραγωγής τους».

«Νομίζω πως η αναλογία του τσιγάρου είναι καλή», είπε η Τζέσικα απ’ την άλλη άκρη του τραπεζιού. Ήταν σαφές πως είχε πάει σε ακριβό κολέγιο κι είχε μάθει να λέει την άποψή της σε σεμινάρια. «Οι άνθρωποι με λεφτά μπορούν να βρουν Zoloft και Zanax. Επομένως όταν φορολογείς τα τσιγάρα και το οινόπνευμα, χτυπάς περισσότερο τους φτωχούς. Κάνεις τα φτηνά ναρκωτικά πιο ακριβά».

«Σωστά», είπε ο Γουόλτερ. «Πολύ καλή παρατήρηση. Και ισχύει και για τη θρησκεία, που είναι άλλο ένα μεγάλο ναρκωτικό γι’ ανθρώπους που δεν έχουν οικονομικές ευκαιρίες. Αν προσπαθήσουμε να τα βάλουμε με τη θρησκεία, που είναι ο αληθινός “κακός” μας, τα βάζουμε με τους οικονομικά καταπιεσμένους».

«Και τα όπλα επίσης», είπε η Τζέσικα. «Κι αυτά έχουν σχέση με τα χαμηλά εισοδήματα».

«Χα, πες το αυτό στον κύριο Χέιβεν», είπε η Λαλίθα με την κοφτή προφορά της. «Πες το στον Ντικ Τσέινι».

«Όχι, η Τζέσικα έχει δίκιο», είπε ο Γουόλτερ. Η Λαλίθα του επιτέθηκε. «Αλήθεια; Δεν το βλέπω. Τι σχέση έχει το κυνήγι με τον πληθυσμό;»

Η Τζέσικα σήκωσε ψηλά τα μάτια της απαυδισμένη.

Αυτή η μέρα θα είν’ ατέλειωτη, σκέφτηκε ο Κατς.

«Έχει κι αυτό σχέση με το πρόβλημα των ατομικών ελευθεριών», είπε ο Γουόλτερ. «Οι άνθρωποι ήρθαν στη χώρα αυτή ή για να βγάλουν λεφτά ή για να είν’ ελεύθεροι. Αν δεν έχεις λεφτά, αγκιστρώνεσαι στην ελευθερία σου ακόμα πιο λυσσασμένα. Ακόμα κι αν το κάπνισμα σε σκοτώνει, ακόμα κι αν δεν έχεις αρκετά λεφτά για να ταΐσεις τα παιδιά σου, ακόμα κι αν τα παιδιά σου τα σκοτώνουν μανιακοί με τουφέκια. Μπορεί να είσαι φτωχός, αλλά το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να σου πάρει κανείς είναι η ελευθερία να γαμήσεις τη ζωή σου με όποιον τρόπο θέλεις. Αυτό ο Μπιλ Κλίντον το κατάλαβε – ότι δεν μπορείς να κερδίσεις εκλογές αν πολεμάς τις προσωπικές ελευθερίες. Κι ιδιαίτερα τα όπλα».

Το ότι η Λαλίθα κούνησε το κεφάλι συμφωνώντας, μ’ ένα ύφος υποταγής, αντί να κάνει μούτρα, διευκρίνισε την κατάσταση. Ακόμα παρακαλούσε, κι ο Γουόλτερ ακόμα δεν είχε ενδώσει. Και βρισκόταν στο φυσικό του στοιχείο, το προσωπικό του οχυρό, όταν του επέτρεπαν να μιλάει θεωρητικά. Δεν είχε αλλάξει καθόλου από τότε που ήταν στο Μακάλεστερ.

«Το πραγματικό πρόβλημα όμως», είπε ο Κατς, «είναι ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς. Σωστά; Εκτός από την περίπτωση που προτείνεις να απαγορευτεί διά νόμου η αναπαραγωγή, το πρόβλημά σου δεν είναι οι πολιτικές ελευθερίες. Ο πραγματικός λόγος που δεν μπορείς να έχεις πολιτισμικό έρεισμα στο θέμα του υπερπληθυσμού είναι ότι το να μιλάς για λιγότερα μωρά σημαίνει να μιλάς για όρια στην ανάπτυξη. Σωστά; Και η ανάπτυξη δεν είναι κάποιο δευτερεύον θέμα σε μια ιδεολογία ελεύθερης αγοράς. Είναι ολόκληρη η ουσία. Σωστά; Στην οικονομική θεωρία της ελεύθερης αγοράς πρέπει ν’ αφήσεις θέματα όπως το περιβάλλον έξω από την εξίσωση. Ποια ήταν η λέξη που σου άρεσε τόσο πολύ; “Εξωτερικότητες”;»

«Ακριβώς», είπε ο Γουόλτερ.

«Δεν φαντάζομαι πως έχει αλλάξει και πολύ η θεωρία από τότε που ήμασταν φοιτητές. Η θεωρία είναι ότι δεν υπάρχει θεωρία. Σωστά; Ο καπιταλισμός δεν μπορεί να χειριστεί μια συζήτηση περί ορίων, γιατί όλο το νόημα του καπιταλισμού είναι η ακούραστη ανάπτυξη του κεφαλαίου. Αν θέλεις ν’ ακουστείς στα καπιταλιστικά μίντια και να επικοινωνήσεις σε μια καπιταλιστική κουλτούρα, ο υπερπληθυσμός δεν μπορεί να έχει κανένα νόημα. Είναι κυριολεκτικά ανοησία. Κι αυτό είναι το πραγματικό σου πρόβλημα».

«Επομένως, ίσως θα ’πρεπε να το διαλύσουμε», είπε η Τζέσικα ξερά. «Μιας και δεν υπάρχει τίποτα που να μπορούμε να κάνουμε».

«Δεν επινόησα εγώ το πρόβλημα», της είπε ο Κατς. «Εγώ απλώς σας το επισημαίνω». «Το ξέρουμε το πρόβλημα», είπε η Λαλίθα. «Αλλά είμαστε μια πραγματιστική οργάνωση. Δεν προσπαθούμε ν’ ανατρέψουμε ολόκληρο το σύστημα, προσπαθούμε απλώς να το αλλάξουμε λίγο. Προσπαθούμε να βοηθήσουμε τους πολιτισμικούς φορείς ν’ αντιληφθούν την κρίση, όσο υπάρχει ακόμα καιρός. Θέλουμε να κάνουμε με τον πληθυσμό το ίδιο πράγμα που κάνει ο Γκορ με την κλιματική αλλαγή. Έχουμε ένα εκατομμύριο δολάρια μετρητά, και υπάρχουν μερικά πολύ πρακτικά μέτρα που μπορούμε να πάρουμε τώρα αμέσως».

«Εμένα δεν θα με πείραζε ν’ ανατρέψουμε ολόκληρο το σύστημα», είπε ο Κατς. «Μπορείς να θεωρήσεις ότι είμαι στο πλευρό σου σ’ αυτό το θέμα».

«Ο λόγος που το σύστημα δεν μπορεί ν’ ανατραπεί σ’ αυτή τη χώρα», είπε ο Γουόλτερ, «έχει να κάνει με την ελευθερία. Ο λόγος που η ελεύθερη αγορά στην Ευρώπη μετριάζεται απ’ το σοσιαλισμό είναι ότι εκεί δεν έχουν τέτοια εμμονή με τις προσωπικές ελευθερίες. Έχουν επίσης χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης του πληθυσμού, παρά τα παρόμοια επίπεδα εισοδήματος. Οι Ευρωπαίοι είναι γενικά πιο λογικοί. Και η συζήτηση για τα δικαιώματα σ’ αυτή τη χώρα δεν είναι λογική. Γίνεται σε συναισθηματικό επίπεδο, σε επίπεδο ταξικής μνησικακίας, γι’ αυτό και η δεξιά την εκμεταλλεύεται τόσο καλά. Και γι’ αυτό θέλω να επιστρέψουμε σ’ αυτό που είπε η Τζέσικα για τα τσιγάρα».

Η Τζέσικα έκανε μια χειρονομία σαν να έλεγε, Ευχαριστώ!

Advertisements
This entry was posted in Απόσπασμα and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s