Στην Αφρική υπάρχει άνεση χρόνου


Από το blog του Ακάμαντος (ή του Ακάμα;) 23/5/11

Πριν λίγες ημέρες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ωκεανίδα το βιβλίο της Γιόλας Δαμιανού Παπαδοπούλου με τίτλο Έτσι θέλω να θυμάμαι. Η συγγραφέας με τιμά απαντώντας σε κάποιες ερωτήσεις μου.

1.    Περιγράφεις στο βιβλίο την ιστορία ενός μιγά, γεννημένο από Έλληνα πατέρα και Νιγηριανή μητέρα. Προφανώς υπήρχαν πολλά ανάλογα περιστατικά στη Νιγηρία, είχες ως πρότυπο κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό;

 Όταν άρχισα να γράφω αυτή την ιστορία στόχος μου δεν ήταν να γράψω μια ιστορία για τη διαφορετικότητα κάποιου μιγά. Αλλά  να δώσω απαντήσεις σε ένα κοινωνικό θέμα που συνέβαινε συχνά στα παλαιότερα χρόνια, ίσως και τώρα. Ήθελα να μιλήσω για τα παιδιά μιγάδες που ήρθαν στον κόσμο από πρόσκαιρες σχέσεις λευκών με μελαμψές γυναίκες. Εγκυμοσύνες για τις οποίες οι λευκοί δεν έφεραν καμιά ευθύνη γιατί το μόνο που ήθελαν ήταν να περάσουν ευχάριστα τα χρόνια της ξενιτιάς. Κάποια μέρα οι λευκοί επέστρεφαν  στην πατρίδα, στις φυσικές τους οικογένειες. Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά μιγάδες έχουν εγκαταλειφθεί στη μοίρα τους χωρίς όνομα, με πλήρη άγνοια για το από πού κρατούν οι ρίζες τους. Το ερώτημα που πάντα με απασχολούσε είναι, ποια είναι η κατάληξη αυτών των παιδιών χωρίς όνομα; Ποιο είναι το σημείο επαφής με αυτούς που τα γέννησαν;

2.    Ποια είναι η αντιμετώπιση των μιγάδων στη Νιγηρία;

 Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποκλειστικότητα της Νιγηρίας ή της Αφρικής γενικότερα. Από τη στιγμή που οι άνθρωποι έβαλαν πλώρη για μακρινές πατρίδες αναζητώντας μια καλύτερη ζωή, μιγάδες γεννήθηκαν σε όλα τα πέρατα της γης.  Συνήθως είναι άνθρωποι με περίσσια ομορφιά και εξυπνάδα. Τα παιδιά μιγάδες που γνώρισα πριν πολλά χρόνια είχαν πρόβλημα να αποδεχτούν τη διαφορετικότητά τους και έμεναν πολλές φορές απροσάρμοστα ανάμεσα στις δυο τους πατρίδες, γιατί αντιμετώπιζαν την απόρριψη από το περιβάλλον τους. Βέβαια αυτό στις μέρες μας που η διαφορετικότητα χρώματος και καταγωγής έχει ξεπεραστεί θέλω να πιστεύω πως τα παιδιά αυτά δεν αντιμετωπίζουν καμιά απόρριψη.

3.    Πώς αντιμετωπίζονται οι γυναίκες που έχουν σχέσεις με λευκούς και γεννούν μιγάδες;

 Οι Αφρικανές δεν έχουν ταμπού για τη σεξουαλικότητά τους,  φτάνει να  το επιτρέπει η θρησκεία τους.  Σίγουρα για μια μουσουλμάνα γυναίκα το να κάνει σχέσεις εκτός από το γάμο είναι κατακριτέο.  Αλλά σε γενικές γραμμές η σχέση μιας Αφρικανής με ένα λευκό είναι αποδεχτή, αυτό θα τη  βοηθήσει μάλιστα να έχει μια πιο άνετη ζωή.  Γιατί μην ξεχνάμε το θέμα επιβίωσης. Σε κάποια παλαιότερα χρόνια στο θέμα μιγάδες υπήρχε κάποια προκατάληψη, γιατί το διαφορετικό οι Αφρικανοί το βλέπουν πάντα με επιφύλαξη.

4.    Για ένα ακόμη βιβλίο σου μας μεταφέρεις στην Αφρική, σε μια ήπειρο που έζησες για αρκετά χρόνια. Πώς θεωρείς ότι σε επηρέασε  ως συγγραφέα η παραμονή σου εκεί;

 Η Αφρική  είναι αλήθεια πως επηρέασε τη γραφή μου. Νομίζω με έκανε να παρατηρώ τη λεπτομέρεια των πραγμάτων και να εμβαθύνω στην εσωτερικότητα των ανθρώπων.   Ίσως γιατί στην Αφρική υπάρχει άνεση χρόνου. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω το άνοιγμα ενός τριαντάφυλλου, να δω το ξεδίπλωμα κάθε πέταλου, να τεντώνεται ολοκληρωμένο και πανέμορφο στο φως του ήλιου. Παρακολούθησα το μοναχικό πετάρισμα των πουλιών όταν καλούν το ταίρι τους. Είδα το αστραφτερό χαμόγελο του παιδιού που τριγυρνά  νηστικό στους δρόμους  να πουλάει φιστίκια…  Είδα τη μάνα να κρατάει στην αγκαλιά άρρωστο το παιδί της με καρτερικότητα γιατί έτσι θέλησε η μοίρα… Πολλοί λένε πως όταν γράφω για την Αφρική η γραφή μου αλλάζει, γίνεται πολύ περιγραφική. Δεν ξέρω αν αυτό κουράζει τον αναγνώστη, αλλά σίγουρα γίνεται από μια εσωτερική παρόρμηση που δεν μπορώ να ελέγξω.

5.    Βλέπουμε τον Μάικλ να θεωρεί ότι ανήκει περισσότερο στον χώρο των λευκών, αφήνοντας κάπως κατά μέρος τον κόσμο της μητέρας του. Αυτός είναι ο δρόμος που ακολουθούν οι μιγάδες ή πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση;

 Στην περίπτωση του Μάικλ βλέπουμε τον πατέρα του να του μιλά με νοσταλγία για την πατρίδα του για μια θάλασσα γαλανή και ταξιδιάρικες βαρκούλες με άσπρο πανί, να του λέει ιστορίες για δώδεκα θεούς που κατοικούν στον Όλυμπο και που ζουν ανάμεσα στους ανθρώπους. Του παρουσιάζει μια ήρεμη και όμορφη ζωή. Απεναντίας ο παππούς του διηγείται για τις φυλές που εξόντωναν η μια την άλλη, για σκλαβοπάζαρα που οι άνθρωποι ήταν δεμένοι με χοντρές αλυσίδες και για ξύλινους θεούς που έστηναν στις αυλές των σπιτιών. Δεν ήταν δύσκολο για τον Μάικλ να διαλέξει ποια πλευρά του ήθελε να ακολουθήσει. Αυτός δεν είναι ο τρόπος που κερδίζεις την καρδιά κάθε παιδιού από όποια πατρίδα κι αν προέρχεται;

Ακολουθείς έναν απρόβλεπτο τρόπο για να τον φέρεις σε επαφή με τον πατέρα του, θα ήθελες να μας μιλήσεις λίγο για τον τρόπο αυτό;

Το σημείο αυτό είναι η ουσία της ιστορίας. Όπως είπα και στην αρχή όταν άρχισα να γράφω αυτό το μυθιστόρημα σκοπό είχα να δοθούν απαντήσεις σε ένα κοινωνικό πρόβλημα. Ποιο είναι το σημείο επαφής που θα έχουν τα εγκαταλελειμμένα παιδιά με αυτούς που τα γέννησαν; Εγώ βρήκα το συγκεκριμένο τρόπο για να θίξω την εγκληματική πράξη που γίνεται εις βάρος  των παιδιών που εγκαταλείπονται  στη μοίρα τους. Βέβαια εδώ θα αφήσω τον αναγνώστη να το ανακαλύψει διαβάζοντας το βιβλίο.

7.    Μετά την εξαφάνιση του πατέρα του η μητέρα του προσπαθεί να τον κρατήσει μακριά του, πώς εξηγείς τη στάση της;

 Η συμπεριφορά της Ατλίν είναι η συμπεριφορά κάθε πληγωμένης και παρατημένης γυναίκας. Πίκρα, απογοήτευση, ζήλια. Μπορώ να πω και ανασφάλεια γιατί επικαρπώθηκε μια περιουσία που στην ουσία δεν της ανήκε ολοκληρωτικά.

Αυτό που θέλω να επισημάνω είναι πως στην ιστορία του μυθιστορήματος αυτού, θίγεται ακόμα ένα κοινωνικό πρόβλημα που ίσως να μην του δώσατε την ανάλογη προσοχή. Η φυσική οικογένεια του Βασίλη. Τις παλιές μέρες όταν οι άνδρες  κατέφευγαν σε άλλες χώρες για να εργαστούν, οι καταστάσεις δεν επέτρεπαν να πάρουν μαζί τις οικογένειες τους. Αυτό δημιουργούσε ένα χάσμα ανάμεσα στις οικογένειες.  Ένας άντρας ξενιτεμένος, ένας πατέρας που συνεχώς απουσίαζε σε καιρούς που η επικοινωνία δεν ήταν εύκολη, δεν υπήρχαν τηλέφωνα, οι επιστολές αργούσαν και βασικά δεν υπήρχε κανένα σημείο επαφής. Αυτό μπορεί να κρατούσε χρόνια. Τα παιδιά μεγάλωναν και η παρουσία του πατέρα ήταν γι αυτά μια εικόνα, μια επιβεβλημένη σχέση με ανεκπλήρωτα αισθήματα και πληγές που πονούν.

Advertisements
This entry was posted in Συνέντευξη and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s