Αποφασισμένος να μην εξαπατήσει τον αναγνώστη του


Από την εφημερίδα ΕΞΠΡΕΣ, 30/5/11

Ένα ακόμη σημαντικό έργο για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και τον Θουκυδίδη, που τον κατέστησε «κτήμα ες αεί», συνέγραψε ο Aμερικανός Ντόναλντ Κέιγκαν, με τον τίτλο «Θουκυδίδης – Ο αναμορφωτής της ιστορίας», ο οποίος είναι ένας εκ των σημαντικότερων και για κάποιους ο πιο έγκυρος σύγχρονος μελετητής της ιστορίας του Πελοποννησιακού. Tο βιβλίο μόλις εκδόθηκε από την «Ωκεανίδα», σε μετάφραση Ελισάβετ Παπαϊωάννου. Κλασικιστής, ιστορικός και διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, ο Κέιγκαν ξεκινά από την παραδοχή «ποτέ άλλοτε η ιστορία του Πελοποννησιακού του Θουκυδίδη, καθώς και ο συγγραφέας της, δεν αποτέλεσαν αντικείμενο μιας τόσο έντονης και διαδεδομένης έρευνας και δεν άσκησαν τόσο μεγάλη επιρροή όσο στην εποχή μας».

Ο Θουκυδίδης το είχε προβλέψει. Ο ίδιος χαρακτήριζε το έργο του «κτήμα ες αεί», που προοριζόταν να φανεί χρήσιμο σε «όσους θα θελήσουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν κι εκείνων που θα συμβούν στο μέλλον, τα οποία από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης θα είναι όμοια ή παραπλήσια».

Περίπου 2.400 χρόνια αργότερα, οι πολιτικοί ηγέτες και όσοι σπουδάζουν την πολιτική τέχνη το προσεγγίζουν με αυτόν ακριβώς τον τρόπο, διαπιστώνει ο Κέιγκαν.

Και ξεκινά να απαριθμεί τα ιστορικά παραδείγματα που έκαναν τους θιασώτες της «ρεαλιστικής» και «νεορεαλιστικής» σχολής διεθνών σχέσεων να θεωρούν ιδρυτή τους τον Θουκυδίδη. «Δεν έγραψε φιλοσοφική ή πολιτική πραγματεία με στόχο να εκθέσει τις απόψεις και τα επιχειρήματά του, αλλά ιστορία, στοχεύοντας στη μεγαλύτερη δυνατή αντικειμενικότητα». Επινόησε βεβαίως την πολιτική ιστορία. Συγχρόνως, προωθεί μια «νέα, εντελώς ορθολογική θεωρία της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης του ελληνικού κόσμου».

Ο Θουκυδίδης, «αποφασισμένος να μην εξαπατήσει τον αναγνώστη του», φαίνεται να κάνει θεαματική στροφή προς τη σύγχρονη πραγματικότητα. Δεν αποδέχεται τους μύθους ούτε τους εκλογικεύει. Δεν αναζητά εξηγήσεις για την ανθρώπινη συμπεριφορά στη θέληση των θεών, ενίοτε ούτε καν στη θέληση των ατόμων, αλλά προσπαθεί να αναλύσει τη συμπεριφορά των ανθρώπων μέσα στην κοινωνία.

Ο Κέιγκαν παραδέχεται ότι δεν εμφανίστηκε τυχαία. Δυο στοιχεία του ελληνικού διαφωτισμού επηρεάζουν τη σκέψη του: το κίνημα των σοφιστών και η σχολή των ιατρικών συγγραφέων. Σκεπτικισμός, αγνωστικισμός, σε ένα κοινό σώμα με τη φυσιοκρατική αντίληψη των πραγμάτων. Ο άνθρωπος κατανοείται με μόνη αναφορά τη φύση του.

Στο βιβλίο ο Κέιγκαν ξεκαθαρίζει ότι το πεδίο ερευνών του Θουκυδίδη δεν ήταν η υλική φύση του κόσμου ή του ανθρώπου, αλλά «η κοινωνία του ανθρώπου που ζούσε στην πόλη». Με άλλα λόγια, η πολιτική με την ευρύτερη έννοια – το σημείο διαφοροποίησή του και από τους σοφιστές και από τους ιπποκρατικούς.

Ωστόσο είχε υιοθετήσει τη μέθοδο του Ιπποκράτη, τη σημειολογία και την πρόγνωση. Aξιολογούσε, δηλαδή, ένα σύνολο συμπτωμάτων, προκειμένου να φτάσει στην περιγραφή και κατανόηση μιας ασθένειας.

Περιγράφει λεπτομερώς κάποια γεγονότα γιατί η σωστή αντίληψή τους θεωρεί πως μπορεί να διευκολύνει την κατανόηση ολόκληρης της ανθρώπινης ιστορίας.

Είναι επίσης ο πρώτος που αποδίδει τεράστια σημασία στη δυνατότητα του ανθρώπου να αλλάξει την πορεία του.

Αν και ο πρώτος αναθεωρητής ιστορικός στην ιστορία των ανθρώπων, σύμφωνα με τον Κέιγκαν, ήταν ο Θουκυδίδης, ταυτόχρονα ήταν άνθρωπος με αισθήματα και αδυναμίες. «Ο Θουκυδίδης δεν ήταν αλάνθαστος», υπογραμμίζει ο Κέιγκαν. «Αν δεχτούμε αβασάνιστα τις ερμηνείες του, θα ήταν σαν να δεχόμασταν χωρίς καμία αντίρρηση τις ιστορικές αφηγήσεις του Ουίνστον Τσόρτσιλ για την εποχή του και τους δυο παγκόσμιους πολέμους», συνοψίζει εύστοχα.

_________________________________

Διαβάστε τις πρώτες σελίδες του βιβλίου

Advertisements
This entry was posted in Άποψη and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s