Η κατσίκα του γείτονα


του Νίκου Μεγαπάνου

16/12/13

Είναι εντυπωσιακό: Η τρόικα πρότεινε να καταργήσουμε τις περιοριστικές διατάξεις στις τιμές του βιβλίου και σύσσωμος (πλην ελαχίστων, σαν το Γαλατικό χωριό του Αστερίξ) ο εκδοτικός κόσμος αντιδρά: δεν θέλουμε αλλαγές στο υφιστάμενο καθεστώς, δεν θέλουμε να αλλάξει κάτι, οι αλλαγές ας γίνουν κάπου αλλού, είμαστε βολεμένοι, μην μας ενοχλείτε. Στην Αγγλία η συμπεριφορά αποκαλείται NIMBY (not in my back yard). Στη χώρα μας το κάναμε, τι άλλο, ανέκδοτο με την κατσίκα του γείτονα.

Ο νόμος ψηφίστηκε το 1997 επί υπουργίας ΥΠΠΟ Βενιζέλου και ως συνήθως εφαρμόζεται όπως μας βολεύει. Αν ένας μεγάλος βιβλιοπώλης κάνει εκπτώσεις οι μικροί στέλνουν κάποιον που παριστάνει τον πελάτη, αγοράζει ένα βιβλίο με έκπτωση και με την απόδειξη ανά χείρας τα σωματεία απειλούν την επιχείρηση και ενίοτε την τρέχουν στα δικαστήρια. Από την άλλη μεριά ο νόμος λέει ότι η τιμή ισχύει για δύο χρόνια, από την έκδοση ή ανατύπωση του βιβλίου. Στην λεπτομέρεια «ή ανατύπωση» κρύβεται ο διάβολος. Ο εκδότης μπορεί να ανατυπώνει το βιβλίο και να το πουλάει ο ίδιος με έκπτωση, παραβαίνοντας το νόμο γιατί απλά δεν υπάρχει τρόπος να ελεγχθεί πότε ανατυπώθηκε το βιβλίο. (Στην Γαλλία υπάρχει σχετικό μητρώο). Αυτό που είναι παράνομο για τον άλλον είναι νόμιμο για μένα!

Τι κρύβεται πίσω από αυτήν την φαινομενικά αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά; Η περίφημος αἴξ. Όχι κύριε μεγαλοβιβλιοπώλη, δεν μπορείς να δώσεις φτηνό βιβλίο γιατί έτσι θα κλείσει το μικρό βιβλιοπωλείο της γειτονιάς. Ας πληρώνουν οι αναγνώστες, αρκεί να μην απειληθεί ο συνάδελφος. Καλύτερα μάλιστα να πληρώσει η Εκάλη, η Μέρκελ και οι απανταχού σιωνιστές. Μας χρωστάνε άλλωστε τα κατοχικά δάνεια και τα πνευματικά δικαιώματα για την πατέντα της Δημοκρατίας.

Μα το βιβλίο δεν είναι, λένε, προϊόν σαν τα άλλα και χρειάζεται προστασία. Μήπως η ντομάτα μοιάζει με άλλο προϊόν; Αυτή η κακομοίρα δεν χρειάζεται προστασία; Η προστασία των νυχτερινών κέντρων δεν χρειάζεται και αυτή προστασία;

Για να σοβαρευτούμε παραθέτω παγκόσμιο χάρτη.

Clipboard01

Με μπλε είναι οι χώρες που δεν ισχύει η Ενιαία τιμή και με πορτοκαλί οι χώρες που ισχύει. Οι φίλοι της ενιαίας τιμής λένε ότι η κατάργησή της θα οδηγήσει περίπου σε μια πνευματική έρημο. Όπως αυτήν των σκανδιναβικών χωρών, του Ηνωμένου Βασιλείου, των ΗΠΑ, του Καναδά, της Αυστρίας, της Αυστραλίας, της Βραζιλίας και της Ισλανδίας (που έχει τα περισσότερα βιβλιοπωλεία κατά κεφαλήν παγκοσμίως).

Μήπως κάτι μας διαφεύγει; Ασφαλώς. Μας διαφεύγει το γεγονός ότι καμιά μελέτη δεν είναι κατηγορηματική για την Ενιαία τιμή. Δεν μιλώ για τις γελοίες στατιστικές που παραθέτει η ΕΝΕΛΒΙ για να μας πείσει. Μιλώ για σοβαρές εργασίες όπως αυτές: Ringstad 2004, Fishwick 2005,  Fjeldstad 2001. Ας μην μακρηγορούμε όμως με κουραστικές λεπτομέρειες και βαρετές αλήθειες. Σημασία έχει να μείνουν τα πράγματα ως έχουν και να πληρώσει κάποιος άλλος το λογαριασμό.

Advertisements
This entry was posted in Άποψη. Bookmark the permalink.

6 απαντήσεις στο Η κατσίκα του γείτονα

  1. Ο/Η johnpliotas λέει:

    Χαίρετε κύριε Μεγαπάνε.

    Από αυτά που γράφετε καταλαβαίνω ότι κατ΄αρχάς θέλετε να καταργηθεί ο νόμος για την ενιαία τιμή των νέων βιβλίων επειδή αυτή τη στιγμή ο νόμος δεν εφαρμόζεται σωστά, κάτι που θεωρώ λανθασμένη προσέγγιση.

    Το επόμενο που θίγετε είναι ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν περιορισμοί στα βιβλία επειδή δεν υπάρχουν για τις ντομάτες και τα μπουζουκσίδικα. Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω. Το βιβλίο είναι εντελώς ξεχωριστό αγαθό και η πολιτεία οφείλει να το προστατεύει, όπως έχει υποστηρίξει πολύ συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο*.

    Επίσης, από τον χάρτη φαίνεται αρκετά καθαρά ότι οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης έχουν νόμο ενιαίας τιμής. Θεωρώ ότι είναι πιο επιτυχημένη η σύγκρισή μας στο θέμα του βιβλίου με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία, παρά με την Ισλανδία, την Αυστραλία και τη Βραζιλία.

    Θα ήθελα πολύ να ακούσω την άποψή σας.

    Γιάννης Πλιώτας, συγγραφέας-εκδότης

    *Συγκεκριμένα, αναφέρει: “the fixing of book prices, in which a number of Member States engage, safeguards the existence of numerous independent publishing houses, helps to preserve and promote varied literary production, freedom of opinion and independence of research, science and teaching and – in common cross-border linguistic areas – to promote the European idea and ensures, without direct or indirect government aid, a dense network of bookshops, giving the reader an extensive, high-quality and easily accessible supply of books”

  2. Ο/Η Χρήστος Χρηστόπουλος λέει:

    Δεν βλέπω ούτε ένα ισχυρό επιχείρημα που να τονίζει το κέρδος του καταναλωτή, εκδότη, συγγραφέα στην διατύπωση της ανάρτησης.
    Πέραν τούτου, στις χώρες που είναι μπλέ στον χάρτη υπάρχει σχεδόν μονοπώλιο (στην καλύτερη ολιγοπώλιο γιγάντων) διανομής βλέπε Amazon, B&N που κάνουν ότι θέλουν τόσο σε όσα αφορούν την συμπεριφορά τους προς εκδότες (ζητάει εκπτώσεις που δεν αντέχουν ούτε οι εκδότες ούτε οι συγγραφείς-γι αυτό αυξάνονται και οι προτεινόμενες λιανικές τιμές οι οποίες είναι πολύ υψηλότερες αυτών της Ελλάδας παρόλο που είμαστε πολύ μικρή αγορά), όσο και προς αναγνώστες (αφαιρούν βιβλία, διαθέτουν συγκεκριμένους τίτλους), και συγγραφείς (αν δεν σε βάλει το Amazon το οποίο θέλει 70% προμήθεια, καλή τύχη να διαθέσεις τον τίτλο σου συγγραφέα). Συνεπώς δεν βλέπω γιατί πρέπει κι εδώ να γίνουν μονοπώλια. Αν έρθει η Amazon στην Ελλάδα και πουλάει με όποια τιμή θέλει, καλή τύχη σε όλους. Αυτή η προστασία τιμής είναι που δίνει την δυνατότητα στον Έλληνα ανγνώστη να βρει ένα βιβλιοπωλείο σε κάθε γειτονιά και στον Έλληνα συγγραφέα να δεί το βιβλίο του σε όλη την Ελλάδα.

    • Το δικό μου ερώτημα είναι «τι παραπάνω από ένα απλό σημείο πώλησης προσφέρει το ελληνικό βιβλιοπωλείο;» Με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις, τίποτα απολύτως. O μόνος λόγος να πας στο βιβλιοπωλείο είναι για να μεταφερθεί ένα βιβλίο από μια αποθήκη στα χέρια σου.

      Δεύτερο ερώτημα λοιπόν «γιατί τόσα χρόνια τα ελληνικά βιβλιοπωλεία δεν έκαναν κάτι καλύτερο;» Η απάντηση είναι ότι κλαίγονταν με την ίδια γκρίνια που ακούμε και τώρα. «οι εκδότες….το Κράτος (με κεφαλαίο ‘Κ’)….τα συμφέροντα και ο κακός μπαμπούλας»…τελικά πάντως δεν βελτίωσαν τίποτα απολύτως στις υπηρεσίες τους. Άρα κάτι πρέπει να αλλάξει.

      Και τρίτο (πολιτικό) ερώτημα «αν αφήσουμε τα βιβλιοπωλεία και τους εκδότες να κάνουν ότι θέλουν και να φτιάξουν δικό τους μπαϊράκι με δικούς τους όρους, ποιοι ακόμα μπορούν να επικαλεστούν κάποια ‘ειδική ανάγκη’ και να απαιτήσουν τα ίδια;» Σχεδόν όλοι!

  3. Πιστεύω ότι είναι δύσκολο να απαντηθεί το ερώτημα με όρους ελεύθερης αγοράς ή κρατικής προστασίας. Και αυτό γιατί κάποιες εταιρείες χρησιμοποιούν το βιβλίο σαν τρόπο εξάπλωσης. Δηλαδή χαρίζουν κάποια προϊόντα για να πιάσουν πελάτες. (Περισσότερα εδώ http://alexanderchalkidis.com/blog/?p=17621 )

  4. Πιο συγκεκριμένες απαντήσεις για τον Κο Πλιώτα:
    1-«Το βιβλίο είναι εντελώς ξεχωριστό αγαθό και η πολιτεία οφείλει να το προστατεύει»…
    ΛΑΘΟΣ! Το βιβλίο είναι ένα προϊόν. Την Παιδεία μπορεί να προσπαθήσει να προστατεύσει η πολιτεία. Ή να προάγει την φιλομάθεια. Το βιβλίο είναι απλά ένα μέσο που είχε την ακμή του τον προπροηγούμενο αιώνα. Με την ίδια λογική να προστατεύουμε την πώληση παπύρων ή μάρμαρου για επιτύμβιες στήλες.
    2-«Θεωρώ ότι είναι πιο επιτυχημένη η σύγκρισή μας στο θέμα του βιβλίου με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία, παρά με την Ισλανδία, την Αυστραλία και τη Βραζιλία.»
    ΓΙΑΤΙ; Κάπως αυθαίρετα δεν το κάνετε αυτό; Στα βιβλιοπωλεία αυτών των χωρών γίνεται κάτι άξιο αντιγραφής; Είναι κέντρα πολιτισμού; Προάγουν δυναμικά το διάβασμα; Οργανώνουν εκδηλώσεις;

    Μου κάνουν ιδιαίτερη εντύπωση οι αντιρρήσεις σας καθότι κατά τα άλλα κινείστε με σύγχρονο τρόπο προάγοντας μικροβιβλιοπωλεία, με έντονη παρουσία στα κοινωνικά δίκτυο κλπ. Στο Facebook ή το Twitter δηλαδή φέρεστε σαν (δωρεάν) εκδότης περιεχομένου αλλά στο βιβλίο όχι;

    • Ο/Η johnpliotas λέει:

      Πιστεύω ότι η διαφωνία μας ξεκινάει από το αν το βιβλίο είναι ξεχωριστό προϊόν το οποίο ο νόμος οφείλει να προστατεύει ή όχι. Η άποψη που παρέθεσα δεν είναι απλώς προσωπική, προέρχεται από ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάντως κατανοώ ότι πολλοί δεν θα συμφωνήσουν με αυτή τη θέση.

      Συμφωνώ ότι η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει την Παιδεία.

      Δεν συμφωνώ ότι το βιβλίο είναι ένα μέσο που είχε την ακμή του τον προπροηγούμενο αιώνα. (Και θα ήθελα -από περιέργεια- να μου διευκρινίσετε γιατί θεωρείτε ότι ισχύει αυτό.)

      Έκρινα ότι είναι πιο δόκιμη η σύγκριση με Ισπανία-Ιταλία, παρά με Αυστραλία-Βραζιλία, επειδή είμαστε πιο κοντά γεωπολιτικά και, κυρίως, πολιτισμικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s