Λυπόταν τον εαυτό της επειδή ήταν τόσο ελεύθερη


Η Δήμητρα Ρουμπούλα γράφει για την Ελευθερία του Τζόναθαν Φράνζεν στο Έθνος, 20/6/11.
 

Η πετρελαϊκή εξάρτηση, ο πόλεμος στο Ιράκ, η καταστροφή των δασών και το real estate διασταυρώνονται με την αμερικανική οικογένεια στην «Ελευθερία»

«Λυπόταν τον εαυτό της επειδή ήταν τόσο ελεύθερη»

Η τοιχογραφία της αμερικανικής κοινωνίας που ξεκίνησε ο Τζόναθαν Φράνζεν, πριν από μία δεκαετία, με τις «Διορθώσεις», συνεχίζεται τώρα με την «Ελευθερία». Η επιτυχία των «Διορθώσεων» ήταν τεράστια: 29 βδομάδες στη λίστα μπεστ σέλερ των «Νιου Γιορκ Τάιμς» και Εθνικό Βραβείο Βιβλίου 2001. Εννέα χρόνια μετά ο Φράνζεν επανατοποθετεί στο βάθρο της την αμερικανική οικογένεια και την κρίνει μέσα από την έννοια, τους πειρασμούς και τις υποχρεώσεις της ελευθερίας. Το τέταρτο βιβλίο του, «Ελευθερία», κυκλοφόρησε στην Αμερική τον Αύγουστο του 2010, γράφτηκαν ύμνοι, ο Ομπάμα το διάβασε στις διακοπές του, φωτογραφήθηκε με αυτό ανά χείρας και κάλεσε τον συγγραφέα στον Λευκό Οίκο.

Ο 52χρονος σήμερα συγγραφέας θεωρείται το μεγάλο αστέρι της αμερικανικής λογοτεχνίας. Κάποιοι περισσότερο τολμηροί τον χαρακτηρίζουν «Αμερικανό Τολστόι», ακριβώς γιατί διεισδύει με μαστοριά στον μικρόκοσμο της αμερικανικής οικογένειας, μέσω του οποίου σκιαγραφεί το πορτρέτο της κοινωνίας. Επιπλέον είναι ένας δεινός αφηγητής και διαποτίζει τις ιστορίες του με φλέγουσες πτυχές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Η οικολογία, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και η ελευθερία της αγοράς διατρέχουν το ογκώδες μυθιστόρημα, στο οποίο πρωταγωνιστούν ο Γουόλτερ και η Πάτι Μπέργκλαντ, μεσοαστοί, απόφοιτοι πανεπιστημίου και κάτοικοι της Μινεσότα. Ο πρώτος, με αγροτικές ρίζες, εργάζεται σε μία εξορυκτική και μεταποιητική βιομηχανία. Εκείνη, μεγαλωμένη στη Νέα Υόρκη, κόρη πολυάσχολων γονέων, ενός δικηγόρου και μίας πολιτικού των Δημοκρατικών, που δεν εισέπραξε ως παιδί και έφηβη την αναγκαία αγάπη, φροντίζει τα παιδιά τους, ένα υπάκουο κορίτσι κι ένα ατίθασο αγόρι, που μετακομίζει στη διπλανή κατοικία, σε μία επιθετική ρεπουμπλικάνικη οικογένεια. Οι Μπέργκλαντ νιώθουν περήφανοι που επί μία δεκαετία επισκεύασαν μόνοι το βικτοριανό σπίτι του που αγόρασαν σε τιμή ευκαιρίας στο υποβαθμισμένο Σέιντ Πολ. Νιώθουν υπερήφανοι και για τις πρωτοπόρες ιδέες και τις περιβαλλοντικές ευαισθησίες τους.

Ο αθώος και συχνά αφελής Γουόλτερ, πιο πράσινος και από την Greenpeace, περνά στην Οργάνωση Προστασίας της Φύσης, η οποία αγοράζει εκτάσεις με σκοπό την προστασία της βιοποικιλότητας, αλλά τελικά μετακομίζει στην Ουάσιγκτον και σε ένα περιβαλλοντικό Ιδρυμα που έχει συστήσει ένας πετρελαιάς από το Χιούστον, προσωπικός φίλος του Μπους και του Τσέινι, με απώτερο σκοπό τη συγκάλυψη άλλων επιχειρηματικών σχεδίων του στη Δυτική Βιρτζίνια. Τι σκέφτηκε; Να διαθέσει μερικά εκατομμύρια για τη διάσωση ενός σπάνιου ωδικού πτηνού, του γαλάζιου κουφαηδονιού. Ο ήρωας, πριν κατηγορηθεί ότι τα έχει κάνει πλακάκια μαζί του και χαρακτηριστεί ηθικά εκτεθειμένος, και πριν ο ίδιος καταλήξει στη Λίμνη Χωρίς Ονομα των παιδικών του χρόνων να προστατεύει εκεί τα πτηνά, θα ζήσει έναν πόλεμο συμφερόντων ανάμεσα σε περιβαλλοντικές οργανώσεις και κερδοσκοπικές εταιρείες.

Το τέταρτο βιβλίο του Τζόναθαν Φράνζεν, «Ελευθερία», του άνοιξε μέχρι και...την πόρτα του Λευκού Οίκου

Στο πεδίο της αφήγησης διασταυρώνονται η πετρελαϊκή εξάρτηση, η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, ο πόλεμος στο Ιράκ, η καταστροφή των δασών, η άναρχη εξάπλωση των προαστίων και η φούσκα του real estate πριν από την ύφεση. Ολα στον βωμό του κέδρους και στο όνομα της ελευθερίας. Ωστόσο, εκείνο που κάνει την «Ελευθερία» πιο συναρπαστική είναι ο περίπλοκος γάμος των Μπέργκλαντ και τα ψέματα που τον κρατούν όρθιο. Ο Γουόλτερ αγαπάει βαθιά και ειλικρινά την Πάτι. Αυτή, η πρώην αθλήτρια, από «μια λαμπρή φορέας κοινωνικοπολιτιστικής γύρης, μια προσηνής μέλισσα», γίνεται μαινάδα που κανείς δεν αναγνωρίζει πια. Και το χειρότερο, παραμένει πάντα ερωτευμένη με τον καλύτερο φίλο του Γουόλτερ, τον Ρίτσαρντ.

Ο Φράνζεν βάζει σε διαρκή δοκιμασία το ζευγάρι και τον καθένα χωριστά, είτε με τους αλλοπαρμένους συγγενείς τους, σαν τις αδελφές και τη μητέρα της Πάτι, είτε με την κολλητή της στο Κολέγιο, μία κοπέλα με διαταραγμένη προσωπικότητα, είτε με τα παιδιά τους, είτε με γείτονες διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων και κανόνων συμπεριφοράς που χρησιμοποιούν την ελευθερία όπως επιθυμούν. Με κωμικοτραγικό τρόπο, ο συγγραφέας θέτει σε δοκιμασία και κάθε μορφή της ελευθερίας. Η Πάτι «λυπόταν τον εαυτό της επειδή ήταν τόσο ελεύθερη». Την ελευθερία δεν ξέρουν, ή δεν θέλουν, όλοι να τη χρησιμοποιούν σωστά, μας λέει ο συγγραφέας, κλείνοντας το μάτι σε όλους εμάς που ζούμε σ’ έναν κόσμο γεμάτο σύγχυση.

    • Σελιδοδείκτης

«…αυτή η γειτονιά ήταν το μεγάλο σταυροδρόμι του κόσμου. Εδώ ήταν η κατάφωτη αυλή του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, εδώ ήταν αποθέματα χρυσού του Ομοσπονδιακού Θησαυροφυλακίου, εδώ ήταν οι φυλακές, το Χρηματιστήριο και το Δημαρχείο, εδώ ήταν η Μόργκαν Στάνλεϊ, η Αμέρικαν Εξπρές κι οι μονολιθικοί, χωρίς παράθυρα ουρανοξύστες της Βέριζον, εδώ ήταν η συγκλονιστική θέα στην απέναντι πλευρά του λιμανιού, προς τη μακρινή Ελευθερία με το πρασινισμένο πετσί της. Οι γεροδεμένες γυναίκες κι οι νευρικοί άντρες γραφειοκράτες που έκαναν την πόλη να λειτουργεί είχαν πλημμυρίσει την Τσέιμπερς Στριτ με ζωηρόχρωμες μικρές ομπρέλες, καθώς γύριζαν στα σπίτια τους στο Κουίνς και το Μπρούκλιν» (σελ. 285)

ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ
dirouboula@pegasus.gr

Advertisements
This entry was posted in Άποψη and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s